De bevalling bij de kat 

Hoewel veel mensen vinden dat er weinig problemen zijn bij de bevalling van de kat, is het toch goed te weten hoe de bevalling normaal gesproken verloopt en welke problemen er kunnen optreden. In alle gevallen geldt: als u het niet vertrouwt, aarzel dan niet uw dierenarts te bellen voor advies!  Tijdens de dracht zijn de foetussen verdeeld over de twee baarmoederhoornen. Ieder foetus is omgeven door een eigen ‘vruchtwaterzak’  met daarin een eigen placenta (moederkoek). Deze zak heeft een dubbele buitenlaag, waartussen zich vloeistof bevindt. Tijdens de bevalling zal de zak openbreken, waarbij de vrijkomende vloeistof dient als glijmiddel.  

Eind van de zwangerschap en de tekenen van de naderende bevalling

De dracht bij de kat duurt gemiddeld 63 tot 65 dagen, maar kan ook korter of langer duren (58 tot 70 dagen). Meestal verandert  het gedrag van de kat pas in de laatste week van de zwangerschap. Ze wordt dan vaak wat onrustig en gaat een nestplaats zoeken. De ene kat zal een donkere plek zoeken, ver van mensen en lawaai, terwijl een andere poes er juist voor zal proberen te zorgen dat de eigenaar in de buurt is tijdens de bevalling.  

De stadia van de bevalling

Er zijn 3 stadia te herkennen, maar het tweede en derde stadium kunnen snel in elkaar overgaan. Deze twee stadia herhalen zich bij elk kitten.

Het eerste stadium

De baarmoederhals en vagina ontspannen zich en de baarmoeder begint samen te trekken. Deze samentrekkingen moeten afgewisseld worden door periodes van ontspanning, omdat anders de bloedtoevoer naar de foetussen afgekneld wordt.De bekkenspieren verslappen en het gedeelte tussen anus en vulva wordt losser en langer. Afhankelijk van de poes, zal ze haar nest opzoeken of juist de aandacht van de eigenaar proberen te trekken. De poes is onrustig en kan in de laatste fase gaan hijgen of miauwen. Als er sprake is van vaginale uitvloeiing (komt zelden voor) dan zal de poes dit zelf oplikken.Dit eerste stadium kan soms erg lang duren (tot 36 uur); vooral bij poezen die voor het eerst jongen.

Het tweede en derde stadium

De weeen worden sterker en het eerste kitten wordt richting de bekkeningang geduwd. Als de kop van het kitten de bekkeningang binnenkomt, worden de persweeen opgewekt, door de druk van de kop op het bekken.  De poes zal nu aktief gaan persen. De tijd tussen het begin van de persweeen en de geboorte van het kitten kan varieren van 5 tot 30 minuten.Meestal komt eerst de ‘waterzak’ naar buiten. Deze breekt open en de aanwezige vloeistof dient als glijmiddel bij de geboorte van het kitten. Als het hoofd geboren is, zal er nog één of twee keer persen nodig zijn om de rest van het kitten geboren te laten worden.In het derde stadium komen de rest van de vliezen en de donker gekleurde placenta naar buiten. De moeder zal het kitten bevrijden uit de vliezen en maakt de mond en neus van het kitten schoon. Ze zal de navelstreng doorbijten en de nageboorte opeten.  Soms volgt de geboorte van het tweede kitten zo snel op die van het eerste, dat de nageboortes van beide kittens tegelijk naar buiten komen, na de geboorte van het tweede kitten.De tijd tussen twee kittens kan varieren van 10 minuten tot een uur. Meestal hebben kortharige rassen minder tijd nodig voor de bevalling dan langharige rassen. De gemiddelde nestgrootte is 4, maar  kan varieren van 1 tot 12 kittens. Oosterse rassen (Siamees, Burmees)  hebben vaker grotere nesten dan andere rassen.Soms houdt de poes op met persen na de geboorte van een aantal kittens. Ze laat de kittens drinken en zal zelf ook gaan eten, drinken en uitrusten.  Dit gedrag betekent niet altijd dat de bevalling is afgelopen. Soms worden na 24 tot 36 uur de resterende kittens zonde problemen geboren!  Zo’n onderbreking van de bevalling komt regelmatig voor bij katten en kan als normaal worden beschouwd.Als alle kittens eenmaal geboren en schoongemaakt zijn, zal de moeder de eerste  paar dagen vrijwel constant bij het nest aanwezig zijn om voor de kittens te zorgen.Naarmate de kittens groter worden zal de moeder wat langer bij het nest weggaan om zelf wat pauze te nemen. Sommige poezen gaan al na een poar dagen voor langere tijd de hort op. Denk er aan dat ze dan wéér zwanger kunnen worden!!  Deze dames kunnen beter aan de pil gaan,....

Problemen bij de geboorte

Als er tijdens de eerste fase iets mis gaat, zien we vaak dat de weeen minder worden en soms zelfs stoppen. Dit kan het gevolg zijn van afwijkingen aan de baarmoeder, hoge leeftijd van de poes, overgewicht, stress, ziekten of medicijnen.  Als stress de oorzaak is, kan de poes hysterisch worden. Ze zal veel miauwen en aandacht vragen. In dit geval kunnen kalmeringsmiddelen uitkomst brengen.Tijdens de tweede fase kan het voorkomen dat de poes stopt met persen als gevolg van extreme pijn of vermoeidheid, bv als het kitten te groot is, het bekken van de poes misvormd is of als er een dood kitten voor de bekkeningang ligt.Als de poes veel perst zonder resultaat, onrustig is, veel hijgt en uitputtingsverschijnselen vertoont, is het raadzaam om de dierenarts te bellen.In de derde fase kan het gebeuren, dat niet alle vliezen en placenta’s ‘geboren’ worden.De poes zal onrustig zijn en buikpijn hebben. Haar eetlust zal verminderen en na enige tijd is er een bruinige uitvloeiing te zien. Ook zal de poes vaak koortsig zijn. Na enige dagen kan dit leiden tot een baarmoederontsteking. Er zal dan sprake zijn van een groene, stinkende uitvloeiing.  Behandeling met antibiotica is noodzakelijk.Bel uw dierenarts!!

Verloskunde

Bij veel katten is verloskundige hulp niet nodig. Het komt zelfs voor, dat de eigenaar niets van de bevalling merkt en opeens gecofronteerd wordt met een compleet nest kittens en een trotse moeder. Toch kan het raadzaam zijn om in de buurt te blijven, als u merkt dat uw kat gaat bevallen. Als u een kat hebt die het liefst op een rustig plekje haar kinderen ter wereld brengt, is het meestal voldoende om het gebeuren op afstand te observeren. Wil uw kat dat u bij de bevalling aanwezig bent, dan zal ze u dat duidelijk weten te maken. Blijft u er dan vooral ook bij, want ze kan in paniek raken als u weg zou gaan. Het is handig om een droog washandje, warm water en een scherp schaartje bij de hand te houden.Goed observeren wat er gebeurt tijdens de bevalling is erg belangrijk. Mochten er echte problemen optreden, dan kunt u duidelijk aangeven wat er aan de hand is en kan professionele hulp sneller en beter geboden worden. U zult snel genoeg merken of alles normaal verloopt. De kat gedraagt zich redelijk rustig, perst als er een kitten geboren moet worden, verzorgt het geboren kitten en maakt een tevreden indruk. Als de kat erg onrustig is, perst zonder resultaat, veel hijgt en uitgeput lijkt, zal hulp geboden moeten worden.Het kan voorkomen dat de kittens zó snel na elkaar geboren worden, dat de moeder geen tijd heeft om de navelstreng door te bijten en de nageboorte op te eten. Het is dan verstandig om de navelstreng met een scherp schaartje door te knippen, ongeveer 3 cm vanaf de buik van het kitten. Let er daarbij op, dat er niet aan de navelstreng getrokken wordt, want dit kan een navelbreuk veroorzaken. Als een kitten half uit de vulva hangt en de moeder stopt met persen, moet er ingegrepen worden.  Is het kopje al geboren, verwijder dan de vliezen uit neus en mond, zodat het kitten kan gaan ademhalen.  Trek voorzichtig eerst de ene zijde en dan de andere zijde van het kitten naar buiten.  De trekkracht moet naar beneden gericht zijn, richting de buikzijde van de moederpoes. Aangezien de kittens glad en nat zijn, is het handig om een washandje of handdoekje te gebruiken om meer grip te krijgen.Als het kitten in stuitligging ligt (staart of achterwerk zijn al geboren)  en de moeder stopt met persen, moet er snel ingegrepen worden. Het kitten kan immers niet ademhalen en zou kunnen verdrinken in zijn eigen vruchtwater.  Houdt het kitten vast boven de  heupen en trek weer voorzichtig in benedenwaartse richting, Het liefst moet er getrokken worden als de poes perst en gestopt worden als zij ophoudt met persen. Zo wordt er zo weinig mogelijk schade toegebracht aan de poes. Als het kitten geboren is moeten de vliezen verwijderd worden uit neus en mond.Als het kitten niet ademt of als het vruchtwater heeft binnengekregen, moet dat verwijderd worden.  Dit kan gedaan worden door uw eigen mond  over neus en mond van het kitten te plaatsen en voorzichtig te zuigen.  Hierdoor wordt niezen en hoesten opgewekt, waardoor de luchtwegen geklaard worden. Om de ademhaling verder te stimuleren kan gewreven worden met een droge handdoek. Het kitten moet helemaal drooggewreven worden.  Een  kitten kan zijn eigen lichaamstemperatuur niet op peil houden, dus zeker als het nat is, zal het zeer snel warmte verliezen. Normaal gesproken blijven de kittens warm door tegen de moeder aan te liggen. Als de moeder ziek is en kort na de geboorte bv naar de dierenarts moet, is het verstandig om een kruik (gewikkeld in een handdoek) in het nest te leggen, zodat de kittens warm blijven. Eventueel kan er een extra handdoek over het hele nest gelegd worden, zodat de warmte nog beter bewaard blijft.Het is onwaarschijnlijk dat u  de hierboven beschreven problemen in alle hevigheid zult meemaken, want de meeste katten zijn zeer goed in staat om de hele bevalling zelf goed af te werken. Mochten er toch problemen ontstaan, dan bent u nu beter in staat ze te herkennen en er op te reageren. En natuurlijk geldt hier ook weer: Bel uw dierenarts als u het niet vertrouwt...!