Dierenartsenpraktijk Kanaleneiland

Diabetes mellitus bij de kat

Diabetes mellitus wordt steeds vaker geconstateerd bij katten. Het is een aandoening waarbij er een veel te hoge suikerniveau bestaat in het bloed. Het is meestal het gevolg van te kort aan insuline wat gemaakt door ß-cellen in de pancreas, een klein orgaantje die onder de maag in de darmen ligt. Insuline zorgt ervoor dat cellen in het lichaam suiker kunnen opnemen om te gebruiken als energie. Zonder insuline blijft de suiker in het bloed zitten terwijl de cellen geen energie (suiker) krijgen. Uiteindelijk zal de kat de hoge hoeveelheid suiker in het bloed via de urine loze waardoor de urine (en het bloed) ‘zoet’ worden, vandaar de naam ‘mellitus’ (dit betekend ‘zoet’).

Oorzaken van diabetis mellitus

De oorzaken voor het ontstaan van diabetes mellitus zijn divers. De meest voorkomende oorzaak bij katten is overgewicht (diabetes mellitus type 2). Vetzucht zorgt ervoor dat het lichaam constant veel insuline moet maken om alle suiker uit het bloed te krijgen. Uiteindelijk raken de ß-cellen uitgeput en kan er steeds minder en uiteindelijk geen insuline meer gemaakt worden. Er ontstaan tevens een resistentie tegen insuline. De cellen in het lichaam worden steeds gestimuleerd door insuline om suiker op te nemen dat ze uiteindelijk er gewoon niet meer op reageren. Het lichaam moet dan steeds hoger niveaus aan insuline maken voor dat de cellen wel reageren. Zo ontstaat er een visueze cirkel van overproductie ? resistentie ? uitputting en uiteindelijk diabetes.
Niet alleen vetzucht leidt tot diabetes ook overmatige of verkeert gebruik van bepaalde medicijnen kan hiertoe leiden. Het is daarom uiterst belangrijk de aanwijzingen op verpakking en van de dierenarts te volgen ipv zelf wat aan te rommelen.
Verder kan een enkele keer oorzaken zoals een virus of bacterie infecties, kanker van de pancreas overige ziektes zoals Syndroom van Cushing, nierproblemen, leverproblemen en leververvetting door verhongering leiden tot verminderd of geen insuline productie.
Ook aangeboren diabetes mellitus (type 1) komt voor waarbij het lichaam zelf de pancreas aanvalt en vernietigd. Dit type kan ook op zeer oude leeftijd ontstaan maar komt in beide gevallen zelden voor.
Tijdens de zwangerschap van de kat kan door tijdelijk hormonale veranderingen insulineresistentie ontstaan. Dit komt echter heel erg zelden voor en zal na de zwangerschap vanzelf weer verdwijnen.

Symptomen

Door de hoge hoeveelheid suiker in het bloed en in de urine wordt water uit te lichaam getrokken en vast gehouden in het bloed en urine. Het dier droogt zichzelf op deze manier als het ware uit. Hierdoor gaat het veel drinken en veel urineren. De suiker blijft ook in het bloed zitten en kan door gebrek aan of resistentie tegen insuline niet door lichaamscellen worden opgenomen en gebruikt als energie. Het lichaam verhongert als het ware op deze manier. De dieren vallen af en eten zichzelf een ongeluk

Preventie

Preventie van diabetes ten gevolge van overgewicht kan worden bewerkstelligd door het voorkomen van overgewicht of al dikke katten te laten afvallen. Hierbij moet vooral gelet worden op risicogroepen zoals katten die net gecastreerd zijn (zie hormonale veranderingen bij castratie) en weinig bewegen doordat ze binnen blijven. Voeding kan aangepast worden door eten te geven die laag is in koolhydraten en energie om de productie van insuline zo veel mogelijk te beperken en zo de stress van de ß-cellen te beperken. Voeding mag hoog zijn is eiwit en vezels en mag een kleine hoeveelheid langzaam verteerbare zetmeel bevatten. Vezels en eiwitten geven sneller een vol en voldoen gevoel.

Therapie

De therapie bij de kat bestaat het toedienen van insuline shotten 1 of 2 maal per dag. Meestal wordt er met een lage dosis begonnen en worden er om de zo veel tijd bloedmonsters genomen om te kijken hoe het bloedsuikerniveau hierop reageert. De dosis wordt afhankelijk van de behoefte verhoogt. Bij katten met overgewicht moet beweging en dieet een deel uitmaken van de therapie. Bij enkele katten zal dit type diabetes, indien tijdig opgemerkt en adequaat behandeld, uiteindelijk verdwijnen. Bij aangeboren diabetes en volledig vernietiging van de ß-cellen in de pancreas zal de kat de rest van zijn leven met insuline moeten worden behandeld.
Natalie Cleton
Bron: Focus ‘diabetes mellitus bij de kat: nutritionele behandeling’, 15 (3):36-40, 2005 Ziekteleer 3’Endocriene pancreas’ blz. 316-318, 2006